ZOO jest czynne w codziennie, w każdą niedzielę i święta od godz. 9.00.
Witamy w Warszawskim
Ogrodzie zoologicznym
A A + A
Wybierz język

Jak prawidłowo zastępować zwierzętom w ZOO dietę naturalną

Jak prawidłowo zastępować zwierzętom w ZOO dietę naturalną
Hugo

Jak prawidłowo zastępować zwierzętom w ZOO dietę naturalną - dietą komponowaną przez człowieka?

 

Jacek Skomiał, Renata Miltko*

 

W ogrodach zoologicznych utrzymywane są bardzo liczne gatunki zwierząt ze wszystkich kontynentów, żyjące w różnych warunkach klimatycznych i środowiskowych, a w związku z tym mające dostęp do różnego pokarmu. Z żywieniowego punktu widzenia są to zwierzęta mięsożerne, wszystkożerne i roślinożerne, a wśród tych ostatnich: żyrafa, słoń, wielbłąd, żubr, bizon, kangur, antylopy, hipopotam … - każde z nich ma trochę inaczej zbudowany przewód pokarmowy, a więc i inne potrzeby, które zaspokajane są innym pokarmem. Dostępność pokarmu, szczególnie dla zwierząt roślinożernych ulega zmianom w związku ze zmianami pór roku. Zima, okresy suszy to często czas niedoboru pokarmu.

Zwierzęta roślinożerne w warunkach naturalnych, nie jedzą wszystkiego co dookoła nich rośnie. Wybierają określone rośliny lub tylko ich części. Niektóre przemierzają duże odległości w poszukiwaniu odpowiedniego pożywienia. Drapieżniki również nie próbują polować na każde zwierzę, wybierają słabsze które łatwiej może stać się ofiarą. W obu przypadkach  bardzo ważna jest zdolność do poruszania się i zdobywania pożywienia.

W warunkach ogrodu zoologicznego, pisaliśmy już o tym wcześniej, zwierzęta zdane są całkowicie na człowieka – swojego opiekuna. Zdane są również na warunki klimatyczne w jakich ogród zoologiczny się znajduje. Dotyczy to głównie zwierząt roślinożernych, a zmieniające się pory roku powodują znaczne zróżnicowanie dostępnego pokarmu. Zwierzęta roślinożerne w warunkach naturalnych zjadają trawy, zioła, liście drzew, młode pędy, rzadziej owoce. W ogrodzie zoologicznym, wybiegi rzadko porośnięte są roślinnością, a zwierzę nie może poszukać pokarmu poza miejscem swojego pobytu. Pokarm musi być gdzieś wyprodukowany i dowieziony do zoo. Mogą to być zielonki: trawy, rośliny motylkowate takie jak lucerna lub koniczyna, mogą to być także młode pędy drzew z liśćmi. Zielonki to najczęściej mieszanina różnych roślin, a nie same trawy. Stosowane pożywienie powinno zapewnić odpowiednią ilość białka, energii, witamin i składników mineralnych.

Sytuacja ulega znaczącym zmianom w okresie zimowym. Ustają procesy wegetacyjne i nie ma dostępnej zielonki. Trzeba ją czymś zastąpić. Najczęściej jest to siano (zielonka wysuszona, zwykle na polu na słońcu i przechowywana przez okres zimy), może to być tzw. liściarka – gałęzie drzew z wysuszonymi liśćmi. W żywieniu zwierząt gospodarskich stosuje się także kiszonki i to w dużych ilościach. Ich zastosowanie w warunkach ogrodów zoologicznych ciągle budzi wątpliwości, a poza tym może stwarzać zagrożenie dla zdrowia zwierząt.

Warto wiedzieć, że  podawanie określonych pokarmów często jest poprzedzone ich analizą chemiczną, a więc wiemy co podajemy zwierzętom. Jeśli takiej analizy przeprowadzić nie można, odszukujemy w dostępnych tabelach składu pasz i pokarmów przybliżoną zawartość składników w roślinie, którą chcemy zastosować. Żeby wiedzieć czym zwierzę karmimy.

Suszone pożywienie zawiera mniej witamin, a okres zimowy to czasami ograniczenie odporności ze względu na niskie temperatury, ochładzanie organizmu zwierzęcia, czasami bardzo ograniczony ruch.  Do diety składającej się z pokarmu suchego możemy dodawać pokarm soczysty – najczęściej warzywa (marchew, buraki) rzadziej owoce. Jedne i drugie w ograniczonych ilościach – nie są one pokarmem występującym w naturalnym środowisku zwierząt. Dlatego dietę uzupełnia się składnikami mineralnymi, podawanymi w postaci lizawek (robi się to również latem). Są to sprasowane kostki, które zwierzęta liżą, uzupełniając potrzebne składniki. Ponieważ oprócz siana, liściarki, zwierzęta mogą otrzymywać niewielkie ilości ziarna zbóż i nasion (zwykle rozdrobnionych), możemy do nich dodać tzw. suplementy diety uzupełniające witaminy i związki, których niedoboru w danym okresie jesteśmy świadomi.

Tak komponujemy dietę dla zwierząt roślinożernych. Pamiętać też trzeba, że różne gatunki zwierząt i zróżnicowany wiek oznaczają niejednakowe potrzeby pokarmowe, a więc jeden rodzaj zielonki lub siana nie wystarczy dla całego ogrodu zoologicznego. I jeszcze jedno pokarmy te muszą być bardzo dobrej jakości. Nie mogą zawierać roślin szkodliwych ani trujących. Nie mogą też być zepsute co zdarza się w okresie długotrwałego transportu i przechowywania. W warunkach naturalnych zwierzęta omijają rośliny szkodliwe, ale w ogrodzie zoologicznym, bywa że zjadają wszystko co otrzymają. A to może poważnie im zaszkodzić. Większość pokarmu pochodzi z upraw krajowych, ale czasami, ze względu na specyfikę składu chemicznego, sprowadza się pokarm z odległych części świata. Wszystko to sprawia, że zastąpienie diety naturalnej wcale nie jest takie proste.

Znacznie łatwiej jest z karmieniem zwierząt wszystkożernych i mięsożernych. Ziarna, nasiona, warzywa, owoce dostępne są przez cały rok. Umiemy lepiej je przechowywać, żeby zachowały dobrą jakość. A np. owady, będące pożywieniem wielu zwierząt, produkowane są w ogrodzie zoologicznym. Nie brakuje również mięsa dla drapieżników. Jego dobór także uwzględnia preferencje żywieniowe zwierzęcia w warunkach naturalnych.

W ogrodzie zoologicznym pokarm dostępny codziennie bez potrzeby jego poszukiwania. Dlatego trzeba czuwać nad jego ilością; zwierzęta łatwiej otłuszczają się ponieważ ruch przestaje być dla nich koniecznością. Do tego nie można dopuścić.

 

*Autorzy są pracownikami Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt im. Jana Kielanowskiego PAN, Jabłonna